Vân Trang: “Em chạy bằng đôi chân, không chạy bằng miệng thiên hạ” sau chức vô địch Y Tý Mùa Vàng 42km

Cán đích trên đỉnh Lảo Thẩn ở độ cao 2.860m so với mực nước biển, Vân Trang – tên gọi thân mật Jang Doll – không chỉ giành vị trí số 1 nữ cự ly 42km tại giải chạy Y Tý Mùa Vàng 2026 vào ngày 6/9/2026. Cô còn đứng thứ 2 chung cuộc toàn giải, chỉ thua đúng một runner nam và vượt qua gần như toàn bộ các đối thủ nam khác. Thành tích 4 giờ 26 phút của cô gây chú ý, nhưng khoảnh khắc khiến câu chuyện này vượt ra ngoài một kỷ lục thể thao nằm ở cách cô đối diện với những lời chê bai ngoại hình từ một bộ phận cư dân mạng. Giải chạy Y Tý Mùa Vàng diễn ra trên cung đường trail đặc trưng vùng Tây Bắc với tổng độ cao tích lũy hơn 1.300m. Địa hình dốc đứng, không khí loãng và thời tiết thay đổi nhanh tạo thành thử thách thật sự cho bất kỳ runner nào. Với Vân Trang, bà mẹ 4 con sinh năm 2026 đang sống tại Hà Nội, việc hoàn thành cự ly 42km không chỉ là câu chuyện thể lực mà còn là bài học về sự kiên trì tích lũy từng ngày. Kể lại khoảnh khắc vắt kiệt sức lực trên đường chạy, Vân Trang chia sẻ: “Cự ly 42km có những đoạn dốc khiến cơ thể gần như cạn năng lượng. Lúc ấy em chỉ tập trung vào từng đoạn đường trước mắt, giữ nhịp thở, phân phối sức và bổ sung năng lượng đúng lúc. Em luôn tự nhắc mình: 'Cứ bình tĩnh, còn sức là còn cơ hội'. Sức bền này đến từ sự đều đặn và kỷ luật. Ngoài chạy bộ, em kết hợp gym, bơi và các bài tập bổ trợ để tích lũy thể lực từng ngày”. Nhìn bảng thành tích, người ta có thể thấy một VĐV nữ ở tuổi 35 vẫn duy trì được nền tảng vững chắc để cạnh tranh sòng phẳng với nam giới trong môn chạy địa hình. Nhưng ngay sau khi cô bước xuống bục nhận giải, một số hội nhóm chạy bộ lại không nói về chuyên môn. Họ tập trung bàn tán về vòng một lớn tự nhiên của cô dưới lớp áo thể thao bó sát. Nhiều bình luận thiếu tế nhị còn dùng cụm từ “vác 2 quả bưởi đi chạy” để giễu cợt. Thay vì im lặng, Vân Trang lập tức có màn đáp trả gay gắt nhưng thẳng thắn: “Em nói thật chứ em đố ai vác 2 quả bưởi chạy 42km hay 55km đường núi đấy! Em chạy bằng đôi chân chứ có phải chạy nhờ ngoại hình đâu mà mang em lên nhóm nói này nói kia? Người ta thấy áp lực, em lại thấy đó là động lực 'tiếp tục vitamin C' cho tinh thần. Quan trọng là em vẫn về đích, vẫn vui khỏe. Còn phán xét thì cứ phán xét, em chạy bằng chân của mình, không chạy bằng miệng thiên hạ!”. Câu nói “chạy bằng đôi chân, không chạy bằng miệng thiên hạ” vì thế nhanh chóng trở thành thông điệp được nhiều VĐV nữ chia sẻ. Vân Trang cũng không quên nhắc rằng xã hội nên nhìn phụ nữ chơi thể thao bằng con mắt khác: “Phụ nữ chơi thể thao điều đáng được nhìn nhận trước tiên phải là sự nỗ lực và thành tích. Ngoại hình là câu chuyện của mỗi người, còn thành tích là kết quả của hàng năm trời tập luyện. Khi nhìn một cô gái trên đường chạy, em mong mọi người nhìn thấy một người đang nỗ lực chinh phục giới hạn của chính mình”. Trước câu hỏi liệu cô có chọn trang phục rộng hơn để né tránh những ánh nhìn soi mói hay không, nhà vô địch Y Tý Mùa Vàng dứt khoát bày tỏ quan điểm: “Trang phục thể thao trước hết phải thoải mái và an toàn. Nếu mình thay đổi bản thân chỉ vì sợ lời soi mói thì có lẽ mình sẽ luôn phải sống theo ánh mắt của người khác. Em chọn tập trung vào đường chạy và mục tiêu của mình”. Chính tư duy đó giúp cô giữ được sự bình tĩnh hiếm có giữa một môi trường thể thao nghiệt ngã. Với các runner nữ nói riêng, áp lực không chỉ đến từ đường chạy, cột mốc km hay thời tiết khắc nghiệt. Áp lực còn đến từ những bình luận về cơ thể, về trang phục, về việc phụ nữ có nên theo đuổi bộ môn đòi hỏi sức bền như trail hay không. Vân Trang chọn cách biến điều tiêu cực thành chất liệu để rèn tinh thần, thậm chí gọi đó là “vitamin C” cho động lực của mình. Marathon và trail running nhiều năm qua đã chứng minh thành tích không phân biệt giới tính. Bảng xếp hạng chung cuộc của Y Tý Mùa Vàng 2026 là một minh chứng: một phụ nữ có thể cán đích trong nhóm dẫn đầu, vượt qua hàng trăm nam giới chỉ bằng kỷ luật và sự chuẩn bị kỹ lưỡng. Vân Trang không cần phải xin lỗi vì cơ thể của mình, không cần phải thu nhỏ bản thân để vừa với định kiến của người khác. Cô chọn mặc những gì giúp cô chạy tốt nhất, chọn tập trung vào chuyên môn và để kết quả trên đường đua lên tiếng. Hành trình của cô vẫn chưa dừng lại ở Lảo Thẩn. Sau chiến thắng tại Y Tý Mùa Vàng, Vân Trang xác nhận sẽ chinh phục cự ly Ultra Trail khốc liệt hơn tại giải VMM với quãng đường 70km vào thời gian tới, và cuối năm là mục tiêu cự ly 100km. Điều đó cho thấy khát vọng của người phụ nữ 35 tuổi không bị giới hạn bởi tuổi tác hay thiên chức làm mẹ. “Hãy cứ để thành tích lên tiếng. Mình không cần trở thành phiên bản mà người khác muốn nhìn thấy. Chỉ cần mỗi ngày trở thành phiên bản tốt hơn của chính mình là đủ”, Vân Trang nói về mục tiêu phía trước. Câu chuyện của Vân Trang vì thế không chỉ là câu chuyện của một người phụ nữ chạy nhanh. Đó là câu chuyện về việc phụ nữ phải đối mặt với những đánh giá phiến diện ngay cả khi họ đang làm rất tốt công việc của mình. Ở một đất nước mà phong trào chạy bộ đang phát triển nhanh như Việt Nam, việc nhìn nhận đúng giá trị của các nữ VĐV là điều cần thiết. Bởi thể thao, suy cho cùng, được đo bằng công sức chứ không phải bằng khuôn mẫu ngoại hình. Vân Trang đã chọn cách mạnh mẽ đứng lên nói rằng thành tích không nên bị che khuất bởi những lời giễu cợt. Cô chạy bằng đôi chân của mình, mỗi ngày một nhanh hơn, một xa hơn. Và khi cô nói về dự định chinh phục 100km cuối năm, có lẽ không ít người từng chê bai cô sẽ phải im lặng nhìn cô về đích thêm nhiều lần nữa, trong những bộ trang phục thể thao thoải mái mà cô xứng đáng được mặc. (Ảnh và clip trong bài do Vân Trang cung cấp)